از قتل ابوالفتح خان و تسلط علىمردان خان بر شيراز ، به اصفهان بازگشت و پس از تصرف اين شهر ، براى نجات شيراز از ستمگرىهاى علىمردان خان به آن شهر رفت و توانست رقيب خود ، علىمردان خان را در چهارمحال بختيارى شكست دهد . « 1 » كريم خان پس از تصرف اصفهان و شيراز آرام ننشست و بر آن شد كه ديگر مدعيان را نيز از سر راه خود بردارد . از مهم‌ترين دل‌مشغولىهاى كريم خان ، طغيان محمد حسن‌خان قاجار در مازندران و آزاد خان افغان در آذربايجان بود . كريم خان پس از غلبه بر علىمردان خان و آگاهى از قتل او « 2 » بر آن شد كه با گردآورى سپاه كافى به جنگ آزادخان بپردازد كه سرانجام خان زند در سال 1166 ه . ق مدعى زورمند خود را شكست داد . آخرين حريف قدرتمند كريم خان زند ، محمد حسن‌خان قاجار بود كه به اصفهان لشكركشى كرده بود . نخستين رويارويى اين دو حريف به شكست كريم‌خان منجر شد و او به شيراز عقب‌نشينى كرد . محمد حسن خان با سىهزار نفر شيراز را محاصره كرد ، اما بر اثر مقاومت كريم خان و اختلافاتى كه بين سران قاجار پيدا شد ، كريم خان پيروز شد و پس از آن ، اصفهان را نيز به تصرف خود درآورد . « 3 » كريم خان براى تعقيب محمد حسن‌خان راه تهران را پيش گرفت و شيخ‌على خان زند ، هم‌رزم نامى خود را به تعقيب محمدحسن خان به مازندران فرستاد . سر انجام در نبردهايى كه بين طرفين درگرفت ، محمدحسن خان كشته شد . بدين ترتيب ، كريم خان بر قسمت بزرگى از ايران دست يافت و با انتخاب شيراز به پايتختى خود ، سلسله زنديه را تأسيس كرد . « 4 » كريم خان در مدت حكومت خود تقريباً با استقلال كامل بر

--> ( 1 ) . كريم خان زند ، ص 41 . ( 2 ) . تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ، ص 741 . ( 3 ) . همان ، ص 742 . ( 4 ) . تاريخ اجتماعى ايران ، ج 2 ، ص 473 .